خلاصه درس :

ماه مبارک رمضان یکی از برکات ویژه الهی است که همراه با عنوان «مبارک» شناخته میشود. در روایات آمده است هنگام اشاره به این ماه، عبارت «ماه رمضان» را به تنهایی به کار نبرید، بلکه آن را با وصف «مبارک» همراه کنید تا نشاندهنده خیر و برکت گسترده آن در دنیا و آخرت باشد. این ماه، تنها ماهی است که نامش در قرآن کریم ذکر شده است: «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ» (سوره بقره، آیه ۱۸۵). در حالی که نام ماه های دیگر مانند رجب یا شعبان در قرآن نیامده است.  

از مهمترین ویژگی های این ماه، نزول قرآن است که کتاب هدایت برای همه انسانهاست. بنابراین، رمضان نه تنها ماه برکت، بلکه ماه هدایت ویژه الهی است. اگر انسان در این ماه توجّه و مراقبت کند، مشمول هدایت های خاص خداوند میشود. هدایت الهی به چند شکل است:  
۱. **هدایت تکوینی:** این هدایت عمومی شامل همه موجودات (از زنبور و مورچه تا انسان) میشود تا مسیر رشد خود را طی کنند.  
۲. **هدایت تشریعی:** ویژه انسان هاست و از طریق عقل، فطرت، پیامبران و کتاب های آسمانی محقق میشود.  
۳. **هدایت خاص رمضان:** این ماه، فرصتی استثنایی برای بهره مندی از لطف خداوند و پالایش روح است.  

ماه رمضان، ماه روزه داری و «ترک» است. برخلاف بسیاری از عبادت ها که ترکیبی از عمل و ترک هستند، محور اصلی این ماه، خودداری از خوردن و آشامیدن و دیگر محرّمات است. این تمرینِ ترک، زمینه ای برای تقویت اراده و پاکسازی روح فراهم میکند.  

از دیگر برکات این ماه، وجود **شب قدر** است که از هزار ماه برتر دانسته شده است. همچنین، احیای شب های رمضان (شب زنده داری و عبادت) سفارش شده است. «احیاء» در اینجا به معنای زنده کردن روح و بیداری از خواب غفلت است. انسان در طول سال، غرق در تمنیات دنیایی میشود، اما رمضان فرصتی است تا با عبادت و تفکر، از این غفلت رهایی یابد و به «احیای انسانیت» خود بپردازد.

حال نقش ماه مبارک در ارتقای معنوی چیست؟

 ان شاءالله در این درس به این پرسش پاسخ داده خواهد شد.