خلاصه درس :

سوره عصر در عین کوتاه بودن، بسیار جامع است. حتی دیده‌ام برخی از بزرگان ما می‌گفتند که ما ترجیحاً در نمازهایمان، سوره عصر را می‌خوانیم، زیرا دستورالعملی جدی و همیشگی به همه مردم دارد که همان توصیه به حق و توصیه به صبر است.

در صدر اسلام نیز بزرگانی مانند طبرانی و دیگران نقل کرده‌اند که وقتی این سوره مبارکه نازل شد، چنان در میان مسلمانان جا افتاد که هر وقت می‌خواستند از یکدیگر جدا شوند، این سوره را برای هم تلاوت می‌کردند. این کار به دلیل اهمیت توصیه و سفارش به حق بود و با خواندن این سوره، عملاً به یکدیگر توصیه می‌کردند. حال کمی جلوتر برویم و برخی از واژه‌های این سوره را توضیح دهیم.

قبلاً درباره "عصر" صحبت کردیم. "ان الانسان لفی خسر" یعنی انسان در خسران و زیان است. منظور از انسان، همین ما هستیم؛ نوع انسان، موجودی که دارای عقل، شعور و فکر است.

خداوند آنقدر به ما نعمت داده که اگر دیر بجنبیم، همه را از دست می‌دهیم. شاید بهترین چیزی که داریم، همین عمری است که خدای تعالی به ما بخشیده است. هر کسی عمری دارد؛ ۲۰ سال، ۳۰ سال، ۶۰ سال، ۸۰ سال، یا ۱۰۰ سال.

قدر این عمر به درستی شناخته نمی‌شود. انسان نمی‌تواند قدر عمرش را بداند، مگر اینکه برای خودش برنامه داشته باشد.

در این سوره، خداوند چند برنامه را به عنوان دستورالعمل بیان کرده است. یکی از آنها ایمان است. ایمان یعنی چیزی را که نسبت به آن شناخت پیدا می‌کنم، باور کنم و این باور در عمل من نمایان شود. برای مثال، اگر باور کنم کرونا خطرناک است، خودم را محافظت کرده و از ابتلا پیشگیری می‌کنم.

بعد از ایمان، عمل صالح می‌آید. اگر به خوبی‌ها ایمان داشته باشم، عمل من نیز خوب خواهد شد، وگرنه نه.

به همین دلیل خداوند می‌فرماید همه انسان‌ها در خسران هستند، مگر کسانی که ایمان داشته باشند. در قرآن معمولاً مواردی ذکر شده که باید به آنها ایمان داشت؛ یکی خود خداست و دیگری قیامت. اگر باور داشته باشم که قیامتی وجود دارد، رفتارم بسیار تغییر می‌کند.

آیا کسی که می‌داند خداوند او را می‌بیند با کسی که این باور را ندارد، یکسان است؟ آیا کسی که به حساب و کتاب فردا معتقد است با کسی که چنین اعتقادی ندارد، برابر است؟ قطعاً نه.

برخی باورها وجود دارند که اگر انسان به آنها ایمان داشته باشد، بسیاری از چیزها تغییر می‌کند. اول خدا، بعد قیامت و حساب و کتاب. بنابراین قرآن می‌فهماند کسی که ایمان بیاورد، در خسران نیست و نمی‌ترسد.

او ضرر نمی‌کند و چیزی که دارد هدر نمی‌دهد. نه جانش، نه مالش، نه وقتش، نه گفتارش، نه خوراکش و نه خوابش؛ هیچ کدام هدر نمی‌رود.

به همین دلیل در روایت آمده است که برای روزه‌دار، حتی نفس کشیدن هم عبادت است. روزه‌اش عبادت است، خوابش عبادت است، خوردنش عبادت است. همه چیز برایش عبادت است. سحری خوردنش عبادت است، در روز نخوردنش عبادت است، حتی نگاهش عبادت است؛ اینها برای کسی است که ایمان دارد.

ان شاءالله در این درس پیرامون راهکارهای تواصی در جامعه بیشتر صحیت خواهد شد.